Becayiş, aynı kurumun farklı yerlerinde görev yapan ve aynı hizmet sınıfında bulunan iki kamu görevlisinin, karşılıklı olarak birbirinin görev yerine atanmasıdır. Kelime, Arapça kökenli olup "karşılıklı yer değiştirme" anlamına gelir. Kamu personel hukukunda yer değiştirme yollarından biridir ve kendine özgü şartları vardır.
Yasal dayanak
Becayişin dayanağı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 73. maddesidir. Madde şu hükmü taşır:
“Aynı kurumun başka başka yerlerde bulunan aynı sınıftaki memurları, karşılıklı olarak yer değiştirme suretiyle atanmalarını isteyebilirler. Bu isteğin yerine getirilmesi atamaya yetkili amirlerince uygun bulunmasına bağlıdır.”
Tek cümlelik bu düzenleme, becayişin bütün unsurlarını içerir: kimlerin başvurabileceğini, hangi koşulların arandığını ve kararın kime ait olduğunu birlikte belirler.
Becayiş hangi durumlarda tercih edilir?
Kamu görevlileri görev yerlerini değiştirmek istediklerinde genellikle isteğe bağlı tayine başvurur. Ancak tayin başvuruları kontenjana, puana ve çoğu zaman belirli bir takvime bağlıdır. Becayiş, bu kısıtların dışında bir yol sunar: iki görev yeri de dolu kaldığı için idare açısından hizmet kaybı doğmaz, bu nedenle talepler görece daha kolay karşılık bulur.
Özellikle şu durumlarda becayiş daha uygundur: tayin döneminiz gelmediyse, puanınız yetmiyorsa, gitmek istediğiniz yere tayin kontenjanı açılmıyorsa ya da belirli bir birime gitmek istiyorsanız.
Becayiş ile tayin arasındaki fark
| Becayiş | İsteğe bağlı tayin | |
|---|---|---|
| Taraf | İki memur, karşılıklı | Tek memur |
| Dayanak | 657 sayılı Kanun md. 73 | Kurumun yer değiştirme yönetmeliği |
| Norm kadro | İki yer de dolu kalır | Ayrılan yer boşalır |
| Karar | Atamaya yetkili amir | Atamaya yetkili amir / puan sıralaması |
Becayiş kimler arasında yapılabilir?
Kural olarak kadrolu (4/A) devlet memurları arasında yapılır. Tarafların aynı hizmet sınıfında ve aynı kuruma bağlı olması gerekir. Sözleşmeli personelin karşılıklı yer değiştirmesi 73. maddeye değil, kendi mevzuatına ve kurumunun düzenlemelerine tabidir.
Hizmet sınıfı neden önemli?
Becayişin en çok gözden kaçan şartı hizmet sınıfı birliğidir. Genel İdare Hizmetleri sınıfındaki bir personel ile Teknik Hizmetler sınıfındaki bir personel, aynı kurumda ve farklı illerde çalışsa bile 73. madde kapsamında karşılıklı yer değiştiremez. Unvan benzerliği yeterli değildir; belirleyici olan kadronun hangi hizmet sınıfında olduğudur.
Derece şartı var mı?
Hayır. Maddenin ilk hâlinde aranan aynı derecede olma koşulu sonradan kaldırılmıştır. Bugün farklı derecelerden aylık alan, aynı hizmet sınıfındaki memurlar karşılıklı yer değiştirebilir. Her memur kendi derecesini ve kazanılmış hak aylığını korur.
Kurum talebi reddedebilir mi?
Evet. Kanun, isteğin yerine getirilmesini atamaya yetkili amirin uygun bulmasına bağlamıştır. Bu takdir yetkisi idareye hizmet gereklerini değerlendirme imkânı tanır. Ancak yetki sınırsız değildir: ret kararının kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından somut bir gerekçeye dayanması beklenir. Gerekçesiz veya keyfî bulunan işlemlere karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.