657 sayılı Kanun’un 73. maddesi becayişi tek cümleyle düzenler, ancak bu cümle dört ayrı şart içerir. Şartlardan birinin eksik olması, başvurunun baştan sonuçsuz kalmasına yol açar. Bu sayfa her şartı tek tek ele alır.
1. Aynı hizmet sınıfında bulunmak
Tarafların kadroları aynı hizmet sınıfında olmalıdır. Hizmet sınıfı, memurun yaptığı işin niteliğine göre kanunla belirlenen kategoridir: Genel İdare Hizmetleri, Teknik Hizmetler, Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri, Avukatlık Hizmetleri, Din Hizmetleri, Emniyet Hizmetleri, Mülki İdare Amirliği Hizmetleri ve Yardımcı Hizmetler.
2. Aynı kuruma bağlı olmak
Madde "aynı kurumun" memurlarından söz eder. Bu nedenle farklı bakanlıklarda ya da farklı kamu tüzel kişiliklerinde çalışanlar 73. madde kapsamında becayiş yapamaz. Örneğin bir bakanlık personeli ile bir belediye personeli bu madde kapsamında karşılıklı yer değiştiremez.
Farklı kurumlar arasındaki geçiş için 657 sayılı Kanun’un 74. maddesindeki kurumlar arası nakil hükümleri işletilir. Bu, her iki kurumun da muvafakat vermesini gerektiren ayrı ve genellikle daha uzun bir süreçtir.
3. Başka başka yerlerde görev yapmak
Taraflar farklı memuriyet mahallerinde bulunmalıdır. Memuriyet mahalli, görevin yapıldığı yerleşim biriminin belediye sınırları ile bu sınırlara bitişik sayılan yakın çevreyi kapsar. Aynı ilçedeki ya da çoğu zaman aynı ildeki iki farklı birim aynı memuriyet mahalli sayılır.
Aynı memuriyet mahallindeki iki birim arasındaki değişiklik becayiş değil, kurum içi görev yeri değişikliğidir ve farklı bir usulle yürür.
4. Atamaya yetkili amirin uygun bulması
İlk üç şart sağlansa bile becayiş kendiliğinden gerçekleşmez. Kanun, isteğin yerine getirilmesini atamaya yetkili amirin uygun bulmasına bağlamıştır. İdare bu değerlendirmede hizmet gereklerini gözetir: birimin personel durumu, norm kadro, hizmetin aksayıp aksamayacağı gibi ölçütler dikkate alınır.
Derece şartı aranır mı?
Hayır. Maddenin ilk hâlinde aranan aynı derecede olma koşulu sonradan kaldırılmıştır. Farklı derecelerden aylık alan, aynı hizmet sınıfındaki memurlar karşılıklı yer değiştirebilir. Taraflar kendi derecelerini ve kazanılmış hak aylıklarını korur.
Kuruma göre değişen ek koşullar
Kanun asgari çerçeveyi çizer; kurumlar kendi yönetmelik ve yönergeleriyle ek koşullar öngörebilir. Uygulamada sık karşılaşılanlar şunlardır:
- Bulunulan görev yerinde belirli bir süre çalışmış olmak
- Aday memurluğun kalkmış olması
- Alan veya branş birliği (özellikle eğitim ve sağlık alanında)
- Gidilecek birimde norm kadro uygunluğu
- Hakkında devam eden bir disiplin soruşturması bulunmaması
- Belirli bir başvuru takvimine uyulması
Şart kontrol listesi
- Her iki tarafın hizmet sınıfı aynı mı? (Özlük kaydından teyit ediniz.)
- Her iki taraf da aynı kurumun kadrosunda mı?
- Görev yerleri farklı memuriyet mahallerinde mi?
- Kurumunuzun aradığı çalışma süresi şartını karşılıyor musunuz?
- Gidilecek birimde norm kadro uygun mu?
- Kurumun başvuru takvimi var mı, açık mı?
Becayiş için aynı hizmet sınıfı, aynı kurum, farklı görev yeri ve amirin uygun bulması gerekir. Derece şartı aranmaz. Kurumlar bunların üzerine kendi ek koşullarını koyabilir.