Sağlık Bakanlığı, becayişin en çok arandığı kurumdur. Bunun bir nedeni personel sayısı, diğeri de Bakanlıkta dört farklı istihdam şeklinin yan yana bulunmasıdır: kadrolu memur, 4/B sözleşmeli, 663 sayılı Kararname’nin 45/A maddesine göre atanan sözleşmeli (3+1) ve sürekli işçi. Her birinin kuralı ayrıdır. Bu yazı dördünü de dayanağıyla birlikte anlatır.
Kadrolu personel: Yönetmelik’in 29. maddesi
Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, taşra teşkilatında görev yapan sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personelini kapsar. Genel idare, teknik ve yardımcı hizmetler sınıfındaki Bakanlık personeli (memur, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, şef, teknisyen, hizmetli) ile merkez teşkilatı bu Yönetmelik’in kapsamında değildir; onlar için dayanak doğrudan 657 sayılı Kanun’un 73. maddesidir. Karşılıklı yer değiştirme Yönetmelik’in 29. maddesinde düzenlenmiştir: aynı hizmet bölgesindeki illerde, aynı unvan ve branşta görev yapan personel, standardın uygun olması hâlinde karşılıklı olarak yer değiştirebilir.
Aynı hizmet bölgesi
Hizmet bölgeleri, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in ek-1 sayılı cetvelinde gösterilir; iller bu cetvelde bölgelere ayrılmıştır. Becayiş, aynı hizmet bölgesindeki iller arasında yapılır. İstediğiniz ilin sizin ilinizle aynı bölgede olup olmadığını bu cetvelden kontrol ediniz; farklı bölgedeki bir ille 29. madde kapsamında karşılıklı yer değiştirilemez.
Aynı unvan ve branş
Taraflar aynı unvanda ve aynı branşta olmalıdır. Hemşire ancak hemşireyle, ebe ancak ebeyle, anestezi teknikeri ancak anestezi teknikeriyle karşılıklı yer değiştirebilir. Aynı sağlık hizmetleri sınıfında bulunmak tek başına yeterli değildir.
Standardın uygun olması
Standart, Bakanlığın standart kadro mevzuatında bir birim için unvan ve branş bazında belirlenen personel sayısıdır. Karşılıklı yer değiştirmede iki yer de dolu kalır, ancak Bakanlık yine de gidilecek birimin standardını gözetir.
İki yıl kuralı
Yönetmelik’in 30. maddesine göre bu Yönetmelik hükümlerine göre atanan personel, atandığı tarihten itibaren fiilen iki yıl çalışmadıkça başka bir yere atanma talebinde bulunamaz. Madde ayrıca bazı atama türleriyle gelen personelin karşılıklı yer değiştirme talebinde bulunamayacağını sayar. Yeni atandıysanız ya da yakın zamanda yer değiştirdiyseniz, becayiş aramaya başlamadan önce bu süreyi hesaplayınız.
Başvuru dönemi
Yönetmelik’in 16. maddesine göre iller arası atama dönemleri Ocak ve Haziran aylarıdır; Bakanlık başvuru usul ve esaslarını ilan eder. Karşılıklı yer değiştirme başvurusunun hangi tarihte ve hangi ekrandan alınacağı her dönem Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün duyurusuyla belirlenir.
4/B sözleşmeli personel
657 sayılı Kanun’un 4/B maddesine göre çalışan sözleşmeli personelin karşılıklı yer değişikliği, Bakanlığın 4/B’li personelin kurum içi yer değişikliğine ilişkin yönergesinde düzenlenmiştir. Yönergeye göre aynı unvan ve hizmet niteliği, bulunulan ilde fiilen en az bir yıl çalışmış olmak ve üstler vasıtasıyla yazılı talep aranır; il içinde karşılıklı yer değiştiren personel bir yıl geçmeden yeniden il içi karşılıklı yer değişikliği isteyemez. 657 sayılı Kanun’un 4/B maddesine 2023 yılında eklenen paragrafa göre istihdam edilen sözleşmeli personel, can güvenliği ve sağlık sebepleri dışında üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz; üç yılın sonunda memur kadrosuna atananlar aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar.
3+1 sözleşmeli sağlık personeli (45/A)
663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 45/A maddesine göre atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Maddenin tanıdığı istisna aile birliği mazeretidir. Üç yılın sonunda kadroya geçen personel aynı yerde en az bir yıl daha çalışır. Maddede karşılıklı yer değiştirmeye izin veren bir hüküm yoktur; bu yüzden üç artı bir yıllık süre dolmadan becayiş beklenmemelidir.
Sürekli işçiler
Sürekli işçiler 657 sayılı Kanun’a tabi değildir. Bakanlıkta sürekli işçilerin yer değişikliği, işletme toplu iş sözleşmesine ve Bakanlığın sürekli işçilerin yer değişikliğine ilişkin usul ve esaslarına göre, il sağlık müdürlüklerinin dönemsel ilanlarıyla yürür. Ayrıntı için “Sürekli işçi becayiş yapabilir mi?” yazısına bakınız.
| İstihdam şekli | Dayanak | Temel şart |
|---|---|---|
| Kadrolu, sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı (taşra) | Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği md. 29, 30 | Aynı hizmet bölgesi, aynı unvan ve branş, fiilen iki yıl |
| Kadrolu, diğer hizmet sınıfları (memur, VHKİ, şef, teknisyen, hizmetli) | 657 sayılı Kanun md. 73 | Aynı hizmet sınıfı, farklı görev yeri, amirin uygun bulması |
| Sözleşmeli (4/B) | Bakanlık 4/B yönergesi | Aynı unvan ve nitelik, ilde fiilen bir yıl |
| Sözleşmeli (45/A, “3+1”) | 663 sayılı KHK md. 45/A | Üç yıl başka yere atanamaz; becayiş hükmü yok |
| Sürekli işçi (4/D) | Toplu iş sözleşmesi ve Bakanlık usul ve esasları | İl sağlık müdürlüğü ilanındaki şartlar |
Taşra teşkilatındaki kadrolu sağlık personeli, aynı hizmet bölgesindeki bir ilde, aynı unvan ve branştaki bir meslektaşıyla karşılıklı yer değiştirebilir (Yönetmelik md. 29). Atandığı yerde fiilen iki yılını doldurmamış personel karşılıklı yer değiştirme isteyemez (md. 30).
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Başvuru yapmadan önce kurumunuzun yürürlükteki mevzuat ve duyurularını esas alınız.