Becayiş, kamu görevlilerinin en çok merak ettiği ama en az bilinen yer değiştirme yollarından biridir. Tayin ve nakil kavramlarıyla karıştırılır; oysa kendine özgü şartları, kendine özgü bir usulü vardır. Bu rehber, becayişin ne olduğunu, kimlerin yararlanabileceğini ve sürecin adım adım nasıl işlediğini anlatır.
Becayiş ne demek?
Becayiş, sözlük anlamıyla "karşılıklı yer değiştirme" demektir. Kamu personel hukukunda ise aynı kurumun farklı yerlerinde görev yapan iki memurun, birbirlerinin görev yerine atanmak üzere karşılıklı başvurmasını ifade eder. İki ayrı atama gibi görünse de aslında birbirine bağlı tek bir işlemdir: biri olmadan diğeri anlamsızdır.
Yasal dayanağı: 657 sayılı Kanun’un 73. maddesi
“Aynı kurumun başka başka yerlerde bulunan aynı sınıftaki memurları, karşılıklı olarak yer değiştirme suretiyle atanmalarını isteyebilirler. Bu isteğin yerine getirilmesi atamaya yetkili amirlerince uygun bulunmasına bağlıdır.”
Maddenin kısalığı aldatıcıdır. Bu tek cümlede becayişin bütün şartları ve idarenin takdir yetkisi birlikte yer alır. Cümleyi parçalara ayırdığımızda dört unsur çıkar: aynı kurum, başka başka yerler, aynı sınıf ve yetkili amirin uygun bulması.
Becayişin dört şartı
1. Aynı hizmet sınıfında olmak
Her iki memurun da aynı hizmet sınıfında bulunması gerekir. Genel İdare Hizmetleri sınıfındaki bir personel ile Teknik Hizmetler sınıfındaki bir personel, diğer bütün şartlar tutsa bile 73. madde kapsamında karşılıklı yer değiştiremez. Sınıf, unvandan farklıdır: aynı sınıf içinde farklı unvanlarda bulunmak kural olarak engel değildir, ancak kurumlar kendi düzenlemeleriyle unvan birliği arayabilir.
2. Aynı kuruma bağlı olmak
Madde, "aynı kurumun" memurlarından söz eder. Bu nedenle farklı bakanlıklarda veya farklı kamu tüzel kişiliklerinde çalışanlar bu madde kapsamında becayiş yapamaz. Farklı kurumlar arasındaki geçiş için 657 sayılı Kanun’un 74. maddesindeki kurumlar arası nakil hükümleri işletilir; bu, her iki kurumun da muvafakatini gerektiren ayrı bir süreçtir.
3. Başka başka yerlerde görev yapmak
Taraflar farklı memuriyet mahallerinde bulunmalıdır. Memuriyet mahalli, görev yapılan yerleşim biriminin belediye sınırları ile bu sınırlara bitişik sayılan yakın çevreyi kapsar. Aynı ildeki iki farklı birim çoğu zaman aynı memuriyet mahalli sayılır; bu durumda yapılan işlem becayiş değil, kurum içi yer değişikliğidir.
4. Atamaya yetkili amirin uygun bulması
Şartların tamamı sağlansa bile becayiş kendiliğinden gerçekleşmez. Kanun, isteğin yerine getirilmesini atamaya yetkili amirin uygun bulmasına bağlamıştır. Bu, idareye hizmet gereklerini değerlendirme imkânı tanır: ayrılacak personelin yerine kimin bakacağı, birimin norm kadro durumu, hizmetin aksayıp aksamayacağı gibi ölçütler gözetilir.
Derece şartı kaldırıldı
Maddenin ilk hâlinde tarafların aynı derecede bulunması aranıyordu. Bu koşul sonradan kaldırılmıştır. Bugün farklı derecelerden aylık alan, aynı hizmet sınıfındaki memurlar karşılıklı yer değiştirebilir. Derece farkı, atama sonrası özlük haklarını etkilemez: her memur kendi derecesini ve kazanılmış hak aylığını korur.
Süreç adım adım
- Karşı tarafı bulun. Becayişin en zor kısmı budur: sizin gitmek istediğiniz yerde çalışan ve sizin bulunduğunuz yere gelmek isteyen, aynı hizmet sınıfında bir meslektaş gerekir.
- Şartları karşılıklı doğrulayın. Hizmet sınıfı, kurum ve görev yeri bilgilerinizi birbirinizle teyit edin. Uyuşmayan tek bir unsur bile başvuruyu baştan sonuçsuz bırakır.
- Dilekçeleri hazırlayın. Her iki memur kendi kurumuna hitaben, karşılıklı ve eş zamanlı dilekçe verir.
- Dilekçeleri teslim edin. Başvurular silsile yoluyla atamaya yetkili amire ulaştırılır.
- Değerlendirmeyi bekleyin. İdare, hizmet gereklerini gözeterek talebi inceler.
- Atama onayı çıkarsa göreve başlayın. Onay sonrası mevzuattaki süreler içinde yeni görev yerinize başlarsınız.
Dilekçede neler bulunmalı?
- Her iki memurun adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve sicil numarası
- Görev yapılan kurum, birim ve görev yeri
- Unvan, hizmet sınıfı ve kadro derecesi
- Karşılıklı yer değiştirme talebinin açık beyanı ve karşı tarafın kimlik bilgileri
- Tarih ve ıslak imza
Talep reddedilirse ne olur?
İdarenin takdir yetkisi vardır, ancak bu yetki keyfî kullanılamaz. Ret kararının hizmet gerekleri ve kamu yararı bakımından somut bir gerekçeye dayanması beklenir. Gerekçesiz veya dayanaksız bulunan ret işlemlerine karşı, tebliğden itibaren yasal süre içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava açmadan önce idareye başvurarak kararın gerekçesini öğrenmek de mümkündür.
Becayiş ile tayin arasındaki fark
| Becayiş | İsteğe bağlı tayin | |
|---|---|---|
| Taraf sayısı | İki memur, karşılıklı | Tek memur |
| Dayanak | 657 sayılı Kanun md. 73 | Kurumun yer değiştirme yönetmeliği |
| Norm kadro etkisi | İki yer de dolu kalır | Ayrılan yer boşalır |
| Dönem | Kural olarak yıl içinde her zaman | Genelde ilan edilen takvimde |
| Hizmet süresi şartı | Kanunda öngörülmemiştir | Çoğu kurumda aranır |
Norm kadro etkisindeki bu fark, becayişin neden görece kolay kabul edildiğini açıklar: iki görev yeri de dolu kaldığı için idarenin hizmet kaybı yaşama riski düşüktür.
Karşı tarafı nasıl bulursunuz?
Becayişin tek gerçek zorluğu, şartları tutan bir meslektaş bulmaktır. Geleneksel yöntem sosyal medya gruplarıdır; ancak buralarda ilanlar dağınıktır, doğrulanmamıştır ve kişisel bilgiler denetimsiz paylaşılır. becayis.org.tr bu ihtiyaç için kurulmuştur: işyerinizi ve görev bilgilerinizi bir kez tanımlarsınız, gitmek istediğiniz en fazla beş işyerini seçersiniz, sistem size uygun ilanları gösterir. Telefonunuz ve e-postanız, siz açıkça paylaşmadıkça kimseye görünmez.
Becayiş, aynı kurumun farklı yerlerindeki aynı hizmet sınıfına mensup iki memurun karşılıklı yer değiştirmesidir. Derece şartı aranmaz, kurum onayı şarttır ve süreç karşılıklı eş zamanlı dilekçeyle başlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Başvuru yapmadan önce kurumunuzun yürürlükteki mevzuat ve duyurularını esas alınız.